ربات‌های کشاورز ژاپنی و وداع باشکوه با پشت خمیده

میانگین سنی کشاورزان ژاپنی حالا ۶۷ سال است. وقتی آخرین نسل از این پیرمردها و پیرزن‌های سختکوش بازنشسته شوند، چه کسی برنج سوشی را توی شالیزارها بکارد؟ جواب ژاپن خیلی خلاصه و فناورانه است: ربات‌ها. از تراکتورهای خودران گرفته تا بازوهای مکانیکی چیدن توت‌فرنگی، ربات‌ها دارند خلأ نیروی کار را با نظم سامورایی پر می‌کنند.

پاناسونیک یک گلخانه تمام خودکار راه انداخته که در آن ربات‌های چرخدار، گوجه‌های رسیده را با دوربین تشخیص رنگ پیدا می‌کنند، بازوی نرم‌شان مثل دست مادربزرگ می‌چیند و در سبد می‌گذارد. سرعت این ربات‌ها ۶ برابر آدم است و هیچوقت هم مریضی نمی‌گیرند یا خسته نمی‌شوند. یاماها اما رفته سراغ پهپادهای سمپاش که دقیقا مانند زنبور عمل می‌کنند: با الگوریتم پرواز گروهی، یک اسکادران ۱۰ تایی پهپاد یک هکتار شالیزار را در ۱۵ دقیقه سمپاشی می‌کند، کاری که یک نفر با کوله‌پشتی موتوری ۴ ساعت وقت می‌گذاشت.

خوب است بدانی این ربات‌ها فقط عضلات فلزی نیستند، کلی هوش مصنوعی هم توی نرم‌افزارشان هست. یک کشاورز می‌تواند عکس برگ زرد برنج را با موبایل بگیرد، سیستم تشخیص بیماری بلافاصله بگوید «بلاست برنج» است و نسخه دقیق سم و کود را صادر کند. این یعنی کشاورز ژاپنی دیگر مثل قدیم انگشت به دهان نمی‌ماند که چرا محصولش زرد شده، ربات همکارش همه چیز را می‌داند.

ولی بزرگترین شاهکار شاید «تراکتور بدون راننده» کوبوتا باشد. این غول آهنی با جی‌پی‌اس سانتیمتری زمین را شخم می‌زند، بذر می‌کارد و کود می‌دهد، در حالی که کشاورز در خانه چای سبزش را می‌نوشد و از طریق تبلت نظارت می‌کند. در نمایشگاه کشاورزی هوکایدو، یک کشاورز ۸۰ ساله با چشم‌های خیس گفت: «کاش پدرم زنده بود و می‌دید دیگر لازم نیست کمرمان زیر شالی بشکند.»

چالش هنوز قیمت بالای این ربات‌هاست. دولت ژاپن برای هر دستگاه تا ۵۰ درصد یارانه می‌دهد، چون می‌داند اگر همین امروز کشاورزی را رباتیزه نکند، فردا برنج را باید از چین وارد کند. ژاپنی‌ها با وسواس همیشگی‌شان در حال ساختن آینده‌ای هستند که در آن کلمه «دهقان» معنای جدیدی پیدا کند: اپراتور ارشد مزرعه هوشمند.